Triển lãm “Ngọc Sáng trong Son” tại Hà Nội mang đến góc nhìn mới về mỹ thuật Phật giáo Kim Cương Thừa qua chất liệu sơn mài truyền thống, tạo nên sự giao thoa độc đáo giữa hai dòng nghệ thuật.
Từ ngày 12 đến 22/9/2026, triển lãm “Ngọc Sáng trong Son” diễn ra tại Artera Space (115 Nguyễn Thái Học, Hà Nội). Sự kiện đánh dấu sự hợp tác giữa dự án nghệ thuật SonMani và họa sĩ, học giả người Anh Robert Beer, giới thiệu đến công chúng những tác phẩm lấy cảm hứng từ mỹ thuật Phật giáo Kim Cương Thừa, được thể hiện bằng kỹ thuật sơn mài Việt Nam.
Điểm đặc biệt của triển lãm nằm ở cách chuyển thể những bản vẽ gốc của Robert Beer thành các tác phẩm sơn mài. Thay vì sử dụng chất liệu hội họa thông thường, các nghệ nhân Việt Nam kết hợp sơn ta, son, vàng quỳ, vỏ trứng và kỹ thuật cẩn khảm thủ công để tái hiện những hình tượng Phật giáo mang đậm dấu ấn văn hóa Himalaya.
Không gian trưng bày được thiết kế theo hướng tối giản, lấy những gam màu trầm làm chủ đạo. Dưới ánh sáng được bố trí tập trung, sắc son, ánh vàng và các chi tiết khảm nổi bật trên nền tranh, giúp người xem quan sát rõ hơn đường nét và chất liệu của từng tác phẩm.
Trong số những tác phẩm được giới thiệu, bức Thiên Thủ Thiên Nhãn gây chú ý bởi hệ thống chi tiết phức tạp với nhiều cánh tay, pháp khí và hoa văn. Để hoàn thiện tác phẩm, các nghệ nhân đã dành khoảng chín tháng thực hiện, kết hợp kỹ thuật sơn mài của làng Hạ Thái với nghệ thuật khảm trai, khảm ốc của làng Chuôn Ngọ.
Chia sẻ về việc những bản vẽ của mình được thể hiện trên chất liệu mới, họa sĩ Robert Beer bày tỏ: “Tôi cảm thấy vô cùng hào hứng khi được chứng kiến những bản vẽ của mình được chuyển thể thành các tác phẩm sơn mài”.
Theo ông, quá trình chuyển thể đòi hỏi thời gian để hoàn thiện kỹ thuật và cách thể hiện. Qua từng tác phẩm, sự phối hợp giữa bản vẽ gốc và kỹ nghệ sơn mài ngày càng được cải thiện, mang lại những kết quả tích cực.
Không chỉ là sự kết hợp về chất liệu, triển lãm còn cho thấy nỗ lực làm mới nghệ thuật truyền thống thông qua giao lưu văn hóa. Chia sẻ với Tatler Asia, bà Đỗ Như Quỳnh, đồng sáng lập SonMani, cho biết việc lựa chọn sơn mài xuất phát từ mong muốn mang đến một cách thể hiện riêng cho các bản vẽ Phật giáo, dựa trên chất liệu mà những người thực hiện am hiểu và gắn bó.
Các tác phẩm trưng bày là kết quả của quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và chế tác kéo dài khoảng ba năm, với sự tham gia của họa sĩ Robert Beer, nhóm sáng lập SonMani và các nghệ nhân Việt Nam.
Thông qua triển lãm “Ngọc Sáng trong Son”, công chúng có cơ hội tiếp cận mỹ thuật Phật giáo Kim Cương Thừa dưới một hình thức mới, đồng thời khám phá khả năng sáng tạo của nghệ thuật sơn mài truyền thống trong đời sống đương đại.
