Từ 200 cuốn sách ban đầu, Thư viện làng Bình Vọng, xã Thường Tín, Hà Nội, đã phát triển lên hơn 16.000 đầu sách sau 27 năm hoạt động. Không chỉ phục vụ nhu cầu đọc, nơi đây còn trở thành không gian sinh hoạt chung, kết nối nhiều thế hệ trong cộng đồng.
Từ tủ sách nhỏ đến địa chỉ văn hóa của làng
Năm 1999, từ mong muốn xây dựng một tủ sách phục vụ người dân quê hương, ông Dương Văn Phi, cán bộ hưu trí ngành giáo dục huyện Thường Tín trước đây, bắt đầu gây dựng Thư viện làng Bình Vọng. Từ những ngày đầu với khoảng 200 đầu sách, thư viện từng bước mở rộng nguồn tài liệu, trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh, sinh viên và người dân địa phương.
Sau nhiều năm hoạt động, công việc duy trì thư viện được tiếp nối bởi bà Ngô Thị Hằng, bà Dương Thị Nụ cùng các cán bộ hưu trí khác. Dù không xuất phát từ công việc chuyên môn thư viện, những người phụ trách vẫn chủ động tìm hiểu cách phân loại sách, dán nhãn, làm thẻ bạn đọc và sắp xếp tài liệu để phục vụ người dân.
Đến nay, thư viện có hơn 16.000 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực. Nguồn sách, báo, tài liệu và kinh phí hoạt động chủ yếu được huy động từ sự đóng góp tự nguyện của người dân, các tổ chức, cá nhân và nhà hảo tâm trong và ngoài địa phương.
Mô hình hoạt động dựa trên tinh thần tự quản, tự duy trì và phát triển đã giúp thư viện từng bước hình thành một không gian tiếp cận tri thức ngay tại cơ sở. Người dân có thể đến đọc, mượn sách hoặc tra cứu tài liệu phục vụ học tập, công việc và đời sống.
Những người cao tuổi giữ nhịp đọc sách
Đằng sau hoạt động thường xuyên của thư viện là sự đóng góp bền bỉ của những người cao tuổi trong làng. Ở tuổi xế chiều, bà Ngô Thị Hằng vẫn dành thời gian học hỏi nghiệp vụ, quản lý sách và tổ chức hoạt động phục vụ bạn đọc. Với bà, việc duy trì thư viện không chỉ là quản lý một bộ sưu tập sách mà còn là cách góp sức xây dựng đời sống văn hóa tại quê hương.
Sự tham gia của các cán bộ hưu trí giúp công việc vận hành thư viện được duy trì qua nhiều năm. Từ phân loại tài liệu đến tiếp đón người đọc, mỗi phần việc đều cần sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm của những người gắn bó với mô hình này.
Không gian thư viện vì thế không chỉ dành cho một nhóm độc giả nhất định. Vào các buổi chiều và dịp cuối tuần, học sinh, sinh viên cùng người dân tìm đến đọc sách, mượn tài liệu. Hình ảnh người lớn tuổi và trẻ em cùng hiện diện trong một không gian đọc tạo điều kiện để các thế hệ gặp gỡ, trao đổi và chia sẻ mối quan tâm.
Khác với việc tiếp nhận thông tin riêng lẻ, hoạt động đọc tại thư viện còn mở ra cơ hội giao lưu trực tiếp giữa những người cùng sinh sống trong cộng đồng. Sách trở thành điểm khởi đầu cho những cuộc trò chuyện về học tập, cuộc sống và những câu chuyện của làng quê.
Góp phần xây dựng cộng đồng học tập
Theo bà Ngô Thị Hằng, thư viện hướng đến phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu, tiếp cận thông tin và nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Bên cạnh việc bổ sung tài liệu, thư viện vận động cộng đồng tham gia ủng hộ sách, báo, kinh phí và cơ sở vật chất; đồng thời khuyến khích bạn đọc vận dụng kiến thức thu nhận được vào học tập, lao động và đời sống.
Từ góc độ quản lý văn hóa địa phương, bà Nguyễn Thị Vân Anh, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Thường Tín, đánh giá thư viện đã góp phần khích lệ phong trào học tập tại Bình Vọng. Theo bà, việc duy trì và phát triển những mô hình thư viện cơ sở như vậy cần được quan tâm, nhân rộng.
Sau 27 năm, giá trị của Thư viện làng Bình Vọng không chỉ được thể hiện qua số lượng sách tăng lên mà còn ở khả năng duy trì một địa chỉ đọc sách do cộng đồng chung tay xây dựng. Mô hình cho thấy việc phát triển văn hóa đọc không nhất thiết phải bắt đầu từ những thiết chế quy mô lớn, mà có thể được nuôi dưỡng bằng sự tự nguyện, trách nhiệm và gắn bó lâu dài của người dân.
Trong bối cảnh các hình thức tiếp nhận thông tin ngày càng đa dạng, một không gian đọc gần gũi tại địa phương vẫn có ý nghĩa riêng: tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức, duy trì thói quen học tập và tăng cường sự kết nối giữa các thế hệ. Hành trình của thư viện Bình Vọng vì thế cũng là câu chuyện về cách một cộng đồng cùng gìn giữ và phát huy giá trị của sách trong đời sống thường ngày.
