Phát triển điện hạt nhân cần gắn với hoàn thiện thể chế, bảo đảm an toàn, chuẩn bị nguồn nhân lực và bảo vệ quyền lợi người dân vùng dự án. Đây là những nội dung được nhấn mạnh tại Hội thảo khoa học về phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia, diễn ra sáng 21/9 tại Khánh Hòa.
Hội thảo do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức, tập trung thảo luận vai trò của điện hạt nhân trong cơ cấu nguồn điện dài hạn và những điều kiện cần thiết để triển khai các dự án.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường cho biết, hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 đặt ra trách nhiệm lớn đối với địa phương, đồng thời mở ra cơ hội phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Thời gian qua, tỉnh đã tập trung chuẩn bị mặt bằng, tháo gỡ khó khăn và tăng cường tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với việc triển khai dự án.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, phát triển điện hạt nhân là định hướng chiến lược dài hạn, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Để triển khai hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn cho toàn bộ vòng đời nhà máy, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan theo chuẩn mực quốc tế.
Cùng với hoàn thiện thể chế, Việt Nam cần sớm xây dựng đội ngũ chuyên gia, phát triển mạng lưới viện nghiên cứu, trường đại học và phòng thí nghiệm đủ năng lực hỗ trợ chương trình điện hạt nhân. Công tác đào tạo phải gắn với thực hành, kết hợp phát huy nguồn lực trong nước và tăng cường hợp tác quốc tế.
Các chuyên gia tại hội thảo đánh giá điện hạt nhân có khả năng cung cấp nguồn điện công suất lớn, ổn định và phát thải carbon thấp. Nguồn điện này có thể bổ trợ cho điện gió, điện mặt trời, góp phần bảo đảm vận hành hệ thống điện quốc gia. Những xu hướng như lò phản ứng thế hệ mới và lò phản ứng mô-đun nhỏ cũng được đưa ra thảo luận cùng kinh nghiệm quốc tế về lựa chọn công nghệ, quản lý và vận hành an toàn.
Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, chính sách đối với người dân vùng dự án được xác định là một nội dung trọng tâm. Việc triển khai các nhà máy cần đi đôi với bảo đảm quyền lợi chính đáng, thực hiện đầy đủ chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và an sinh xã hội, đồng thời xây dựng khu vực an toàn xung quanh dự án.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng cho biết, tỉnh sẽ phối hợp với các bộ, ngành, chủ đầu tư và đơn vị liên quan để thực hiện các nhiệm vụ về đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư, hạ tầng và bảo đảm an ninh trật tự.
Theo ông Hoàng, mục tiêu không chỉ dừng ở việc xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân mà còn là phát huy lợi thế để hình thành năng lực mới về công nghiệp, khoa học và công nghệ, tạo động lực phát triển công nghiệp xanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Kết luận hội thảo, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải cho biết, các tham luận và ý kiến trao đổi đã thể hiện sự thống nhất về vai trò chiến lược của điện hạt nhân đối với an ninh năng lượng và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Ông nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận công nghệ hiện đại, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và đặt văn hóa an toàn lên hàng đầu. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý với những tập đoàn chủ lực như Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam cũng được xác định là yếu tố quan trọng để triển khai dự án.
Các luận cứ khoa học và thực tiễn tại hội thảo sẽ được tổng hợp, báo cáo và tham mưu cho các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình định hướng triển khai chương trình điện hạt nhân quốc gia. Đồng thời, công tác truyền thông cần bảo đảm minh bạch, đi cùng việc chuẩn bị nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và thực hiện tốt chính sách đối với người dân vùng dự án.
