Sự phát triển của thư viện điện tử, sách nói và các nền tảng đọc trực tuyến mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Để văn hóa đọc lan tỏa, cần kết hợp ứng dụng công nghệ với nâng cao chất lượng xuất bản và xây dựng thói quen đọc trong cộng đồng.
Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, cách thức tiếp cận sách và tri thức đang có nhiều thay đổi. Bên cạnh sách giấy, độc giả có thể lựa chọn sách điện tử, sách nói và thư viện số để đọc, nghe và tìm kiếm thông tin ở nhiều thời điểm, địa điểm khác nhau. Những hình thức này góp phần mở rộng không gian đọc, đặc biệt với người trẻ và những người có quỹ thời gian hạn chế.
Theo bài viết đăng trên Trang thông tin điện tử Tuyên giáo và Dân vận Cao Bằng ngày 10/4/2023, số liệu được dẫn từ Bộ Thông tin và Truyền thông cho thấy 30% người Việt Nam đọc sách thường xuyên, 26% không đọc sách và 44% thỉnh thoảng mới đọc. Bài viết cũng dẫn thống kê trung bình mỗi người Việt Nam đọc 4 cuốn sách mỗi năm, trong đó 2,8 cuốn là sách giáo khoa.
Những con số này đặt ra yêu cầu đổi mới cách phát triển văn hóa đọc trong bối cảnh chuyển đổi số. Thay vì chỉ tập trung vào việc vận động người dân đọc nhiều hơn, cần chú trọng chất lượng sách, sự đa dạng của hình thức xuất bản và khả năng tiếp cận của độc giả.
Đa dạng hóa hình thức tiếp cận sách
Chuyển đổi số đang làm thay đổi hoạt động của hệ thống thư viện và ngành xuất bản. Thư viện số giúp người đọc tra cứu, lưu trữ và tiếp cận tài liệu từ xa. Trong khi đó, sách điện tử, sách tương tác, sách 3D và sách nói đem đến thêm lựa chọn phù hợp với nhu cầu của từng nhóm độc giả.
Dù có nhiều tiện ích, sách điện tử cũng đặt ra những vấn đề cần quan tâm như chất lượng nội dung, thời gian sử dụng thiết bị và sức khỏe người đọc. Vì vậy, sách giấy và sách số cần được phát triển song hành, bổ trợ cho nhau thay vì thay thế hoàn toàn.
Đưa sách đến gần hơn với cộng đồng
Để hình thành thói quen đọc lâu dài, trường học cần giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục kỹ năng đọc ở cả môi trường truyền thống và môi trường điện tử. Các hoạt động như hội sách, giao lưu tác giả – tác phẩm, sinh hoạt chuyên đề và xây dựng tủ sách lớp học có thể tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp xúc với sách.
Bên cạnh nhà trường, thư viện công cộng cần được đầu tư về cơ sở vật chất, nguồn tài liệu và điều kiện phục vụ. Các hội sách trực tiếp, hội sách trực tuyến, đường sách và phố sách cũng góp phần đưa sách đến gần hơn với người dân.
Không gian đọc có thể được mở rộng đến những địa điểm sinh hoạt thường ngày như quán cà phê, bệnh viện, phòng chờ và các khu vực công cộng. Việc bố trí tủ sách, giá sách tại những nơi này tạo điều kiện để mọi người tranh thủ đọc trong thời gian chờ đợi.
Quan trọng hơn, mỗi người cần chủ động dành thời gian đọc và lựa chọn sách phù hợp với nhu cầu, sở thích. Khi việc đọc được duy trì thường xuyên trong gia đình, nhà trường và cộng đồng, văn hóa đọc sẽ có nền tảng để phát triển bền vững trong thời đại số.
