Sở hữu hơn 3.000 món ăn cùng hàng loạt danh hiệu quốc tế từ Michelin Guide đến TasteAtlas, ẩm thực Việt Nam rõ ràng là một thương hiệu đầy sức hút. Thế nhưng, làm sao để biến tiềm năng này thành một lợi thế cạnh tranh quốc gia thực thụ – thay vì dừng lại ở những lời khen ngợi – vẫn là bài toán đầy trăn trở.
Khi món ăn Việt liên tục “lên sóng” truyền thông thế giới
Không thể phủ nhận, vài năm trở lại đây là thời điểm ẩm thực Việt bùng nổ mạnh mẽ trên trường quốc tế. Từ việc Hà Nội được tôn vinh là điểm đến thành phố ẩm thực mới nổi tốt nhất châu Á, cho đến sự xuất hiện của các ngôi sao Michelin danh giá tại Hà Nội và TP.HCM, những món ăn vốn rất đỗi bình dị của người Việt đã và đang bước lên những sàn diễn đẳng cấp hơn.
Các chuyên trang du lịch nổi tiếng như TasteAtlas hay Traveller liên tục đưa phở, bánh mì, bún bò Huế hay bánh cuốn vào danh sách những món phải thử trên thế giới. Người nước ngoài dù chưa đặt chân đến Việt Nam thì ở quê nhà của họ, hương vị phở hay cà phê phin đã chẳng còn xa lạ. Ẩm thực, bằng một cách tự nhiên nhất, đã trở thành đại sứ văn hóa chạm tới cảm xúc của du khách.
Những mắt xích còn thiếu trong chuỗi giá trị
Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, hành trình vươn tầm của ẩm thực Việt vẫn vấp phải không ít rào cản. Phần lớn các hoạt động quảng bá hiện nay vẫn mang tính bộc phát và thiếu một chiến lược chuẩn hóa bài bản từ trên xuống dưới. Khi chưa xây dựng được bộ tiêu chuẩn rõ ràng, ngành ẩm thực trong nước rất khó tạo ra cán cân so sánh hay định vị vị thế cạnh tranh nếu đặt cạnh các quốc gia làm truyền thông ẩm thực rất bài bản như Thái Lan, Hàn Quốc hay Nhật Bản.
Bên cạnh đó, vấn đề an toàn thực phẩm và chất lượng dịch vụ vẫn là câu chuyện gây nhức nhối nhiều năm qua. Một trải nghiệm ăn uống thiếu an toàn hay thái độ phục vụ chưa chuyên nghiệp hoàn toàn có thể xóa sạch ấn tượng tốt đẹp của du khách. Việc bùng nổ các lễ hội ẩm thực thời gian qua nhưng lại thiếu chiều sâu và khâu kiểm soát chất lượng cũng vô tình làm giảm đi giá trị thương hiệu vốn có.
Cần một chiến lược đường dài thay vì hào hoa chốc lát
Để ẩm thực Việt thực sự cất cánh và trở thành động lực phát triển kinh tế du lịch bền vững, giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những hành động quyết liệt và đồng bộ hơn. Trước hết, việc xây dựng thương hiệu quốc gia phải gắn liền với việc bảo tồn di sản. Đã đến lúc tính tới chuyện đưa các món ăn biểu tượng như phở đệ trình UNESCO ghi danh là di sản văn hóa, bởi việc công nhận này không chỉ mang ý nghĩa danh dự mà còn tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ.
Song song với đó, đội ngũ đầu bếp – những người trực tiếp giữ lửa và sáng tạo – cần được tôn vinh và đầu tư bài bản thông qua các chính sách đãi ngộ cũng như nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc chuẩn hóa hệ sinh thái từ khâu an toàn vệ sinh đến trải nghiệm văn hóa, ẩm thực Việt mới thực sự khẳng định được vị thế vững chắc trên bản đồ thế giới.
